خشکبار ایران

از قدیمی ترین روش های نگهداری مواد غذایی خشک کردن این مواد است. به کمک این فرآیند می‌ توان از فاسد شدن آن ها جلوگیری نموده و حجم محصول را کاهش داده و باعث آسانی در حمل و نقل و انبار کردن و بسته بندی مواد غذایی گردید. در حال حاضر ایران یکی از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات خشکبار در جهان محسوب می‌ شود. صادرات محصولات خشکبار ایران به خارج از کشور همچون صادرات پسته ، کشمش و خرما باعث شده تا ایران رقیبی بزرگ برای دیگر کشورهای تولید کننده محصولات خشکبار به حساب آید. عمده این محصولات، با کیفیت بسیار بالا به اروپا صادر می‌ شوند.

به طور کلی خشکبار در دو دسته قرار می گیرد:

 

حجم تولیدات خشکبار ایران

در ایران سالانه حدود ۲۰۰ هزار تن پسته، ۱۶۰ هزار تن کشمش، ۱۵۰ هزار تن مغز گردو، یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن خرما، ۳۵ هزار تن انجیر، ۵۰ هزار تن بادام درختی، ۲۷۰ تن زعفران، تولید می گردد.

انواع متنوع خشکبار ایران به بیش از ۵۰ کشور جهان صادر می گردد. برخی از این کشورها عبارتند از انگلستان ، فرانسه ، آلمان ایتالیا ، اسپانیا ، سوئد ، نروژ ، پرتغال ، آمریکا ، کشورهای حوزه خلیج فارس مانند قطر ، امارات متحده عربی ، عربستان ، کویت و دیگر کشورهای آسیایی همچون  : چین ، کره جنوبی ، ژاپن ، استرالیا و روسیه .

انواع خشکبار تولیدی در ایران

ایران با توجه به شرایط و نوع اقلیم خاص خود دارای محصولات کشاورزی بسیار متنوع و با کیفیتی است که با توجه به سابقه گذشته اقلامی مانند خرما ، کشمش ، انجیر ، پسته ، گردو ، بادام و غیره به صورت خشکبار ، هم در بازار داخل و هم در بازار خارج مورد مصرف قرار می گیرد . صنعت خشکبار ایران به دلیل داشتن کالاهایی همچون :

  • پسته ( رتبه دوم تولید در جهان )
  • خرما ( رتبه دوم تولید در جهان )
  • گردو ( رتبه سوم تولید در جهان )
  • بادام ( رتبه چهارم تولید در جهان )
  • کشمش ( رتبه چهارم تولید در جهان )
  • فندق ( رتبه پنجم تولید در جهان )
  • انواع برگه های میوه
  • انواع انجیر خشک
  • توت خشک
  • میوه خشک
  • عناب
  • انواع آلو ها
  • زرشک و …. در بازارهای جهانی شناخته شده است.

 

 

پسته (Pistachio)

از پرفروش ترین محصولات خشکبار ایران محصولی به نام پسته است. پسته تولید شده در کشور ایران دارای نوع های گوناگونی است اما به طور کل این محصول را می توان به دو دسته فندقی ( پسته کله قوچی و پسته اوحدی ) و نوع دوم به نام بادامی ( پسته اکبری و احمدآقایی ) تقسیم کرد .

استان کرمان و شهر رفسنجان از نقاط پسته خیز ایران می‌ باشند که سالانه حدود ۴۰ هزار تن پسته از این استان ها برداشت می شود.

شرایط اقلیمی خاص شهر رفسنجان برای کاشت پسته بسیار مناسب بوده و محصولات این خطه بسیار مرغوب می باشند. شهرهای دیگری همچون دامغان ، نیریز ، مروست ، انار ، بابک و نائین از جمله شهرهایی هستند که نقش مهمی در تولید پسته ایران دارند. از میزان کل تولیدات این محصول ۲۰ درصد مورد مصرف داخلی قرار گرفته و ۸۰ درصد باقیمانده به خارج از کشور صادر می گردد.

انجیرخشک (Dried fig)

از دیگر محصولات خشکبار ایران که از خواص بسیار زیادی برخوردار می باشد انجیر است که البته خواص محصول خشک شده ی آن به مراتب بیشتر از انجیر تازه است. شهر استهبان پایتخت انجیر ایران محسوب می شود که دارای بزرگترین انجیرستان طبیعی دنیا است. شهر گلوگاه نیز از دیگر شهرهایی است که دارای اقلیمی مناسب برای تولید انجیر می باشد. انجیرهای گلوگاه از نظر اندازه بسیار درشت تر از انجیر های استهبان می باشند و تقریباً دارای نژادی متفاوت هستند. به صورت کلی انجیر خشک به چند دسته ذیل تقسیم بندی میشود:

  • انجیر خشک گرید ۱۰۱ ( AAA ) : گرانترین نوع انجیر خشک گرید ۱۰۱ می باشد که دارای دانه هایی با رنگ روشن ( سفید و زرد ) و سایز درشت یعنی بزرگتر از ۲۴ میلیمتر می باشد و دانه های انجیر خشک در این نوع همگی باز و بدون دانه های ریز یا رنگ تیره می باشد.
  • انجیر خشک گرید ۱۰۱ ( AA ) : این نمونه نیز شامل دانه هایی به رنگ روشن ( سفید و زرد ) و سایز درشت میانگین ۲۲ میلی متر می باشد. در این نمونه دانه های انجیر خشک حداکثر ۹۰ درصد باز و دارای حداکثر ۴ درصد دانه های به رنگ تیره می باشد.
  • انجیر خشک گرید ۱۰۱ ( A ) : این نمونه شامل دانه هایی به رنگ روشن ( سفید و زرد ) و سایز بین ۱۴ تا ۲۲ میلی متر می باشد. در این نوع، دانه های انجیر خشک حداقل 25 درصد دهن باز و دارای حداکثر 15 درصد دانه های تیره رنگ می باشد.
  • انجیر خشک گرید ( AA ) : شامل دانه هایی به رنگ روشن ( سفید و زرد ) و سایز میانگین ۲۰ میلیمتر می باشد. در این نوع، دانه های انجیر خشک حداقل 45 درصد دهن باز و دارای حداکثر 4 درصد دانه های تیره رنگ می باشد.
  • انجیر خشک گرید ( A ) : شامل دانه هایی به رنگ زرد و قهوه ای و سایز میانگین ۲۰ میلیمتر می باشد. در این نوع، دانه های انجیر خشک بیشتر دانه ها با دهان بسته و حداقل 25 درصد دهن باز می باشند .
  • انجیر خشک گرید (B) : شامل دانه هایی به رنگ قهوه ای و خاکستری با سایز میانگین ۱۴ میلیمتر می باشد. در این نوع، دانه های انجیر خشک بیشتر دانه ها با دهان بسته و حداقل 3 درصد دهن باز می باشد.

توت خشک ( White mulberry )

ایران همچنین از بزرگترین تولید کنندگان توت خشک در دنیا است. ایران در بازار جهانی کشور تایلند بیشترین میزان صادرات توت خشک را به خود اختصاص داده است. چین، اسپانیا، آلمان و آمریکا به ترتیب دارای رتبه های بعدی در صادرات این میوه هستند. همچنین کشور چین اولین وارد کننده توت خشک می باشد; آمریکا، ویتنام، آلمان و انگلیس نیز در رتبه‌ های بعدی واردات این محصول در دنیا قرار دارند.

کشورهای چین ، هنگ‌ کنگ ، امارات ، ایتالیا ، عمان ، کویت ، ویتنام ، هند ، فرانسه و تایلند از ظرفیت های صادراتی توت خشک به حساب می آیند.

بهترین نوع توت خشک ایران، توت خشک رسمی می باشد و بهترین مقصد های صادراتی این محصول از ایران کشورهای چین، امارات، ایتالیا و عمان به دلیل آسان بودن روابط تجاری میان این کشورها با ایران می باشند.

Untitled6

کشمش ( Raisins )

کشمش ایرانی از کیفیت بسیار بالایی برخوردار بوده و به عنوان رقیبی پر قدرت و پر توان برای سایر کشورهای بزرگ تولیدکننده این محصول مانند آمریکا و ترکیه محسوب می گردد.

نام دیگر این محصول، انگور خشک می باشد که طرفداران زیادی در دنیا دارد. همین عامل باعث شده تا صادرات آن بیشتر از انگور موفق و مورد نظر باشد. صادرات کشمش ایران به ۸۰ کشور دنیا صورت می پذیرد. صادرات کشمش به کشورهای عراق ، عمان و امارات بسیار پر رونق است. شهر ملایر یکی از قطب های بزرگ تولید کننده انگور و کشمش در ایران می باشد. انواع انگور و کشمش در این شهر تولید می شود که بهترین نوع انگور آن انگور بیدانه سفید است.

 

شهرهای تولید کننده کشمش در ایران شامل :

کاشمر ، ملایر ، ملکان ، بناب ، مراغه ، تاکستان ، زنجان ، قوچان می باشند.

گردو ( Walnut )

با توجه به خاصیت بسیار زیاد گردو و قیمت نسبتاً بالایش، این محصول را طلای سبز می خوانند. ایران جزو سه کشور بزرگ تولید کننده گردو در جهان است. شهرستان های تویسرکان در استان همدان و بافت در استان کرمان بیشترین تولید گردو در ایران را دارا هستند. گردوی ایران از لحاظ طعم، روغن دهی و مزه جزو بهترین گردوهای جهان به حساب می‌آید. در حال حاضر ایران به ۳۰ کشور دنیا صادرات گردو دارد که از آن جمله کشورهای عراق ، ترکیه ، انگلستان و آلمان بیشترین سهم بازار صادراتی گردوی ایران را به خود اختصاص داده اند.

گردوی خشک شده شامل دو نوع با پوست و بدون پوست ( مغز گردو ) در بازار موجود است.

دیگر مناطق تولید کننده گردو در ایران عبارتند از : خراسان رضوی، کرمانشاه، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، مرکزی، کرمان، فارس و کردستان 

خرما  ( Date )

خرما یکی دیگر از محصولات خشکبار ایران است. شهر کرمان بیشترین میزان تولید خرما در کشور را به خود اختصاص داده و بعد از آن ، استان سیستان و بلوچستان رتبه دوم در تولید این محصول را دارد. انواع خرما بسیار متنوع هستند که گرانترین و مرغوب ترین نوع آن ، پیارم است. خرمای پیارم در هرمزگان به عمل می آید و به دلیل خاصیت های فراوانی که دارد بسیار محبوب است. خرمای مضافتی نیز جزو شناخته شده ترین نوع خرما در ایران بوده و یکی از خوشمزه ترین انواع خرما در جهان است.

انواع دیگر خرمای تولیدی در ایران شامل خرمای هلیلی، خرمای زاهدی، خرمای کبکاب، خرمای مرداسنگ، خاصویی و … می باشند.

 استان های تولید کننده خرما در ایران شامل :

سیستان و بلوچستان، فارس، بوشهر، هرمزگان، خوزستان، کرمانشاه، کرمان، ایلام می باشند.

فندق ( Hazelnut )

فندق یکی دیگر از انواع خشکبار ایرانی بوده و ایران تولید کننده بهترین نوع فندق نیز می باشد. این محصول هم به صورت خام و هم به صورت شور به سایر کشورهای متقاضی صادر می شود. فندق سالانه در مقادیر بالایی به کشورهای مختلفی همچون اسپانیا، بحرین، فرانسه و یونان صادر می گردد. گرچه کشور ترکیه عمده‌ ترین تولید کننده فندق در جهان است اما ایران رقیب بسیار قدرتمند و توانایی در صادرات فندق به حساب می آید. مرغوب ترین نوع فندق از منطقه اشکور به دست می آید که رقمی شامل ۶۰ درصد فندق تولیدی کشور را به خود اختصاص داده است. فندق به دو صورت با پوست و بدون پوست ( مغز فندق ) در بازار عرضه می شود که غالباً بدون پوست آن برای آجیل استفاده می شود.

 

انواع بادام ها ( Almond )

در بین صادرکنندگان بادام در جهان ، ایران دارای جایگاه ویژه ای است و پنجمین تولیدکننده جهانی بادام به حساب می آید. بادام یکی از مغزهای مقوی است که دارای انواع مختلفی نیز می باشد؛ بادام پوست کاغذی که به صورت شور و خام در بازار به فروش می رسد یکی از مهمترین انواع بادام به حساب می آید. کشورهای عمده تولید کننده بادام شامل : آمریکا، آفریقا، استرالیا، ایران، اسپانیا، مراکش، سوریه، ایتالیا ، ترکیه ، تونس و چین هستند. صادرات این محصول به ۲۶ کشور جهان همچون ترکیه، کشورهای حوزه خلیج فارس، هند و آلمان صورت می پذیرد. برترین صادرکنندگان بادام کشورهای آمریکا، اسپانیا، آلمان، فرانسه و ایران هستند. مهمترین بازار صادراتی بادام ایران کشور هند است. 

از انواع دیگر شناخته شده بادام در کشور ایران بادام زمینی است که با توجه به مرغوبیت آن، یکی از مهمترین اقلام صادراتی غیرنفتی ایران را شامل می شود. قطب تولید بادام زمینی در ایران، آستانه اشرفیه است.

زرشک ( Barberry )

یکی دیگر از محصولات بسیار جذاب در بازارهای جهانی محصول زرشک است که به صورت تازه و خشک شده از کشور ایران به سایر کشورهای دنیا صادر می شود. کشور ایران بزرگترین تولید کننده زرشک در دنیا است. استان خراسان جنوبی توانسته با ۹۷ % تولید زرشک، تولید ۹۵ درصد از زرشک دنیا را به خود اختصاص دهد. آمریکا بیشترین میزان واردات زرشک در جهان را داشته و بعد از آن کشورهای چین، آلمان، کانادا، انگلیس، هنگ‌ کنگ، فرانسه، اسپانیا، بلژیک، ویتنام، ژاپن، ایتالیا، روسیه، امارات، استرالیا، اندونزی، چین تایپه، بلاروس، نروژ، عربستان ‌سعودی، هلند و سنگاپور از جمله کشورهای عمده وارد کننده زرشک می باشند.

 میوه خشک ( Dried fruit )

در حال حاضر یکی از پر رونق ترین اقلام صادراتی ایران صادرات میوه خشک آن می باشد که با توجه به چهار فصل بودن اقلیم کشاورزی، ایران را به یکی از بزرگترین صادرکنندگان میوه خشک در دنیا تبدیل کرده است. میوه‌ هایی همچون سیب، موز ایرانی،  کیوی، توت فرنگی، پرتقال، زردآلو، آلبالو و بسیاری از میوه های دیگر به صورت انبوه در ایران برداشت شده و پس از فرآیند خشک سازی به سایر کشورهای دیگر صادر می گردند.

تایلند عمده ترین صادر کننده میوه خشک در دنیا است و بعد از آن، ترکیه، آمریکا، آلمان و شیلی به ترتیب در رتبه های بعدی صادرات میوه خشک در دنیا قرار می گیرند.

آمریکا بیشترین میزان واردات میوه خشک در جهان را به خود اختصاص داده و بعد از آن آلمان و انگلیس در رتبه‌ های بعدی واردات میوه خشک در دنیا قرار می گیرند.

همچنین کشورهای چین، عراق، کویت، قزاقستان، امارات، ترکیه، قطر، عمان و بحرین دارای بیشترین پتانسیل صادراتی میوه خشک در قاره آسیا محسوب می گردند. کشورهای اروپایی همچون : ایتالیا، انگلیس، اسپانیا، لهستان، بلژیک، رومانی، فرانسه، روسیه و سوئیس نیز متقاضی این محصول محسوب می‌ شوند.

 

 

مهم ترین ﻧﻤﺎﻳﺸﮕﺎه های ﻣﺮﺗﺒﻂ